NederlandsEngels

Hooggevoeligheid bij kinderen

Allereerst is het goed om te weten dat hooggevoeligheid en hoogsensitief hetzelfde betekenen. Uit onderzoek is gebleken dat 1 op de 5 kinderen hoogsensitivief (hsk’s) is. Een hooggevoelig kind wordt geboren met de neiging om veel meer prikkels dan gemiddeld uit zijn of haar omgeving op te pikken. Het kind doet constant indrukken op, verwerkt voortdurend prikkels en denkt veel na. Door hun onwetende omgeving worden zij vaak moeilijk begrepen. Valt het jou op dat je kind snel overprikkelt raakt door drukte of geluid? Lees hier alles wat je moet weten over het opvoeden van of omgaan met een hoogsensitief kind.

Wat is hooggevoeligheid? 

Hooggevoeligheid is een aangeboren karaktereigenschap, geen stoornis in het gedrag. Een hooggevoelig kind heeft moeite met het verwerken van prikkels en raakt sneller overspoeld door emotie. Daarnaast hebben ze langer de tijd nodig om hetgeen wat ze zien, voelen en horen te verwerken. Hierdoor kunnen ze moe, huilerig of boos zijn, zonder dat daar een concrete aanleiding voor is. Door onbegrip van de omgeving bijvoorbeeld, doordat het kan gaan om prikkels die je zelf niet zo snel opmerkt, kan een kind soms angstig, afwezig of verlegen overkomen. Over het algemeen zijn hoogsensitieve kinderen dan ook slim, creatief en vroeg wijs.

Wat zijn de kenmerken van een hooggevoelig kind?

Al vanaf de geboorte kun je signalen van een hooggevoelig kind herkennen. Veel ouders vragen dan ook regelmatig naar een test voor een hooggevoelig kind. Echter is het goed om te onthouden dat ieder kind uniek is, en op zijn of haar eigen manier reageert op mensen en situaties. Het ene kind voelt zich meer bewust van het onrecht in de wereld, terwijl het andere kind vooral stemmingen en emoties van andere aanvoelt. Elk hoogsensitief kind is dus anders, wel zijn er meerdere kenmerken die het meest voorkomen:

Nieuwsgierig en weloverwogen

Hooggevoelige kinderen zijn nieuwsgierig aangelegd. Ze stellen vaak slimme, diepgaande vragen en denken net een stapje verder. Door de tijd te nemen om vragen te formuleren, zijn veel vragen minder voor de hand liggend. Dit levert soms humoristische situaties op. Daarnaast zijn Hoogsensitieve kinderen vaak denkers, en maken zij weloverwogen beslissingen. Waar het ene kind zonder na te denken een boom in klimt, zal een hoogsensitief kind eerst meerdere afwegingen maken. De voorkeur voor spellen gaat daardoor vaker uit naar denk spelletjes, waar zij de tijd krijgen om beslissingen te overwegen.

 Kenmerken bij kinderen

  • Stelt diepzinnige, beschouwende vragen, wil eindeloos weten waarom;
  • Gebruikt moeilijke woorden;
  • Stelt veel vragen;
  • Heeft een scherp gevoel voor humor.
  • Kijkt eerst of het veilig is alvorens ergens in te klimmen;
  • Houdt van rustige spelletjes;

Oplettend en prikkelgevoelig

Een opvallend kenmerk bij hoogsensitieve kinderen is dat zij zeer oplettend zijn en oog hebben voor detail. Deze eigenschap gaat vaak samen met perfectionisme. Dit zijn prachtige karakteristieken! Helaas onderschatten veel kinderen vaak hun eigen talenten, en kan het soms zover gaan dat dit resulteert in faalangst. Daarnaast beleven hooggevoelige kinderen alles extra intens. Ze reageren heftig op prikkels van buitenaf en worden onrustig van een lawaaierige omgeving. Door de intensieve manier van waarnemen ruiken zij elk afwijkend geurtje, zijn zij gevoeliger voor verandering in kleur en kunnen zij sneller geïrriteerd raken door kleine dingen.

 Kenmerken bij kinderen:

  • Beleeft alles intensief;
  • Perfectionistisch
  • Kan slecht tegen een luidruchtige omgeving; scherp gehoor;
  • Schrikt snel; voelt zich onveilig;
  • Ruikt elk vreemd geurtje;
  • Heeft gevoelige ogen (licht is fel);
  • Heeft last van kleren die kriebelen, naden in sokken of kledingmerkjes tegen de huid.

Gevoelig voor stemmingen van anderen en reageren uit emotie

Kenmerkend voor kinderen met hooggevoeligheid is dat zij heel empathisch zijn, en zich dus goed kunnen verplaatsen in andermans emoties. Ze nemen soms de stemming van anderen over, wat invloed kan hebben op hun eigen gemoedtoestand. Door hun inlevingsvermogen lijkt het soms of zij gedachtes kunnen lezen!

Hooggevoelige kinderen reageren dus vanuit hun emotie. Ze kunnen intens genieten van de kleine dingen, maar bijvoorbeeld ook ontzettend boos worden. Door hun gevoelige aard zijn hoogsensitieve kinderen vaker kwetsbaar, en kunnen ze zich bij overprikkeling sneller terugtrekken in hun eigen wereld. Ze reageren over het algemeen angstiger en zijn vlugger gekwetst. Kinderen die hooggevoelig zijn hebben daarom voorkeur voor één op één contact, en hebben liever een hartsvriendinnetje of vriendje waarmee ze een goede band hebben.

 Kenmerken bij kinderen:

  • Heeft oog voor het verdriet van anderen;
  • Lijkt gedachten te kunnen lezen;
  • Is zeer intuïtief;
  • Is zeer gevoelig voor pijn;
  • Presteert het beste als er geen vreemden bij zijn;
  • Leert meer van een vriendelijke terechtwijzing dan van strenge straf.

Moeite met verassingen en verandering

Over het algemeen houden kinderen die hooggevoelig zijn niet van onverwachte activiteiten, veranderingen en uitstapjes. Ze reageren behoedzaam in een nieuwe situatie/ omgeving en zullen ook eerst de kat uit de boom kijken. In een nieuwe situatie kunnen zij onverwachts overprikkeld raken. Daarnaast kan het verwerken van een enerverende dag er voor zorgen dat zij lastiger in slaap te krijgen zijn. Het is in zulke situaties extra belangrijk om je kind regelmaat en routine te geven, dit zal hen handvaten bieden.

Kenmerken bij kinderen:

  • Houdt niet van verrassingen;
  • Heeft moeite met grote veranderingen;
  • Is moeilijk in slaap te krijgen na een opwindende dag;
  • Wil zich verkleden als de kleren nat of zanderig zijn geworden;

 Elaine Aron (schrijfster van ‘Het hoogsensitieve kind’) geeft in haar boek aan dat een kind hoogsensitief is wanneer dertien of meer van bovenstaande punten van toepassing zijn. Ook wanneer slechts één of twee punten in extreme mate kloppend zijn is een kind hoogsensitief.

Ontwikkeling van een hooggevoelig kind

Ben je zelf hooggevoelig? Dan is de kans groot dat één of meerdere kinderen dit ook zijn. Sommige pasgeboren baby’s zijn al vanaf de geboorte hoogsensitief, andere kinderen ontwikkelen deze karaktereigenschap pas later. Hedendaags bestaat er nog geen feilloze manier om te bepalen of een baby zich zal ontwikkelen als hooggevoelig. Door het onvermogen ontstaat vaak het misverstand dat huilbaby’s per definitie hooggevoelig zijn, dit hoeft echter niet zo te zijn.  Hooggevoeligheid komt rond de leeftijd van twee maanden steeds duidelijker naar voren. Waar andere baby’s vaak behoefte hebben aan speelgoed, muziek en geluiden, raken hoogsensitieve baby’s hierdoor juist overprikkeld, en worden zij onrustig van een huiskamer vol mensen. Naar mate het kind ouder wordt, rond de leeftijd van 6 maanden, hebben hooggevoelige baby’s veel meer moeite met het in slaap vallen. Ze willen overdag niet slapen maar worden wel moe, dit leidt ertoe dat zij huilerig worden. Vanaf de leeftijd 1 tot 5 jaar is het dan ook essentieel om rust en regelmaat te bieden. Rond deze leeftijd komt het vaker naar voren dat het kind moeite heeft met verandering en hierdoor overprikkelt raakt. Dit kan op vele manieren tot uiting komen. Van een onbekende geur tot een wijziging in de dagelijkse routine. Voor een hooggevoelig kind is de stap naar de kinderopvang dan ook heel groot.

Tips bij de opvoeding van een hooggevoelig kind

 Omdat wij ons goed kunnen voorstellen dat de opvoeding van een kindje met hooggevoeligheid wellicht soms lastig kan zijn, hebben wij wat handige tips voor je op een rij gezet. Onthoud dat hooggevoeligheid prachtige karaktereigenschappen met zich meebrengt, en je met de juiste tips goede handvaten kunt bieden aan jouw kind(eren):

  1. Bied structuur en voorspelbaarheid

Kinderen die hoogsensitief zijn hebben behoefte aan duidelijkheid. Ze willen graag weten waar ze aan toe zijn. Maak een vast dagindeling en houd je hieraan, voorkom verrassingen en bereid je kind goed voor indien er zal worden afgeweken van de structuur. Dit zal rust bieden, probeer dit niet alleen doordeweeks maar ook in de weekenden en vakanties vol te houden.

  1. Bied rustmogelijkheden

Doordat hooggevoelige kinderen prikkelgevoelig zijn, hebben zij meer behoefte aan rust dan andere kinderen. Hierbij is slaap een essentieel onderdeel! Zorg dat je kind voldoende slaap krijgt en probeer prikkels te voorkomen waar mogelijk. Ook is het goed om gedurende de dag rustmomenten in te bouwen. Zoek samen met je kind naar een ‘rustplek’ en spreek af dat hij/ zij zich op dit plekje kan terugtrekken om tot rust te komen.

  1. Toon begrip

Kinderen voelen zich vaak onbegrepen, het is daarom goed om met je kind te praten en begip te tonen. Ga absoluut niet tetteren tegen je kind, hierdoor loop je het risico dat je kind zich zal afsluiten. Maar probeer goed te luisteren en bedenk samen wat je kind kan helpen in een drukke situatie of omgeving. Wees een open boek voor je kind, haal eventueel eigen ervaringen op die je zelf hebt meegemaakt. 

  1. Stimuleer en motiveer je kind

Door je kind te stimuleren en te complimenteren om dingen zelf te doen zal vooruitgang worden geboekt. Neem je kind mee aan de hand, en doe dingen voor. Bijvoorbeeld wanneer je kind bladeren van een boom aan het ontdekken is, kun je aan je kind laten zien dat dit niet eng is, maar juist leuk! Hierdoor zullen zij minder angstig worden en maken zij spelenderwijs kennis met de natuur.

Voor meer informatie over het opvoeden van een hoogsensitief kind? Kun je terecht bij het Landelijk Informatiepunt HoogSensitieve Kinderen (LIHSK). Zij bieden o.a. brochures, lezingen en workshops over hoogsensitieve kinderen. De website is www.lihsk.nl.
Als boeken boekentip geven wij: “Het hoogsensitieve kind” van Elaine N. Aron.

Voor vragen kun je ook altijd terecht bij het Pedagogisch team van Vlietkinderen.

Manager pedagogiek: e.bakker@vlietkinderen.nl

Zorgcoördinator: a.jansen@vlietkinderen.nl

Bel ons Plan een rondleiding Ga naar ouderportaal Ga naar ouderportaal