Aanmelden
Rondleiding aanvragen
Onze locaties
Vacatures

Verlies en rouw bij kinderen

Als ouder wil je de dood graag weghouden bij je kind, maar kinderen kunnen in hun jonge leven toch te maken krijgen met verlies en rouw. Bijvoorbeeld als opa of oma komt te overlijden. Ieder kind reageert op zijn eigen manier, maar leeftijd speelt wel een belangrijke rol.


Nul tot één jaar bij rouwverwerking 

Baby’s reageren hoofdzakelijk lichamelijk op veranderingen in sfeer en emoties. In het contact merken baby’s dat dingen veranderen, bijvoorbeeld dat rouwende ouders overgaan op de automatische piloot tijdens de verzorging. Dan verandert bijvoorbeeld de spierspanning van de ouder.

Wat kun je doen?

Een stabiele relatie met een vast persoon is het beste voor de baby. Ook ritme en regelmaat zijn belangrijk. Aanraken, knuffelen, liefdevolle aandacht, ritmisch bewegen en zingen blijken voor de kleintjes het meest heilzaam te zijn.

Eén tot vijf jaar bij rouwverwerking

Op deze leeftijd ziet een kind de dood als iets tijdelijks. Kinderen verwerken hun verdriet in spel, bijvoorbeeld door poppen in een doos te stoppen of heel hard te botsen met auto’s. Dit spel wordt dan regelmatig herhaald, zodat ze hun verdriet en gevoelens een plekje kunnen geven. Kleine kinderen willen graag betrokken worden en meehelpen, bijvoorbeeld bij het verzorgen van een graf door de bloemen water te geven.

Wat kun je doen?

Laat het kind veel spelen en herhalen. Betrek het bij de rituelen, zoals een kaarsje branden bij een foto, of samen een gebedje of gedicht uitspreken. Probeer concreet uit te leggen wat dood zijn betekent en wat er dan gebeurt. Bijvoorbeeld dat het lichaam niet meer kan bewegen en koud is geworden. Wanneer kinderen de uitleg krijgen dat doodgaan hetzelfde is als gaan slapen of op een lange reis gaan, dan nemen zij dat letterlijk. Als ze dan bijvoorbeeld gaan slapen worden ze bang.
Een boekje lezen kan ook verhelderend werken.

Tip:  Lieve oma Pluis, Dick Bruna ( 2 - 4 jaar)
Kikker en het vogeltje, Max Velthuijs (4 - 6 jaar)

Vijf tot twaalf jaar bij rouwverwerking

Kinderen gaan meer begrijpen wat dood zijn betekent. Er zijn verschillende manieren waarop kinderen hun verdriet uiten: veel praten over wat er gebeurd is, vragen stellen over de dood, maar ook lastig gedrag en onrustig slapen. Kinderen uiten hun verdrietige gevoelens ook in hun spel.

Wat kun je doen?
Als ouder mag je gerust je verdriet laten zien, samen huilen en praten over gevoelens kan kinderen helpen. Een veilige, rustige en vertrouwde omgeving biedt ruimte voor vragen en herhalingen. Kinderen kunnen troost putten uit het maken van een afscheidsboekje, met bijvoorbeeld een lijstje met alle dingen die de overledene zo’n fijne persoon maakte. Ook voor deze leeftijdsgroep kan samen een boek lezen over het onderwerp heilzaam zijn.

Tip: Dat is heel wat voor een kat, vind je niet?, Judith Viorst (6 - 8 jaar)
 Mijn zusje is een engel, U.Stark en A. Hoglund (7 - 9 jaar)
 Kleine Sofie en Lange Wapper, Els Pelgrom  (8 - 80 jaar)

Nog een paar dingen om te onthouden

• Kinderen rouwen over het algemeen later, bijvoorbeeld pas wanneer thuis alles weer een beetje draait en er sprake is van rust.
• Kinderen laten de pijn meestal in kleine stukjes toe. Ze wisselen verlies en rouw af met vrolijk spel.
• Oudere kinderen kunnen hun verdriet verstoppen om de ouder(s) te sparen. Praten met een ander vertrouwd persoon kan dan helpen.
• Kinderen kunnen een stapje terug doen in hun ontwikkeling, ze gaan bijvoorbeeld weer in hun broek plassen of ze willen weer een speen. Het beste is om niet meteen eisen te stellen, zodat het gevoel van veiligheid weer terugkeert.